Wat doet de GGD

De GGD ZHZ is de gemeenschappelijke dienst voor publieke gezondheid. Het overgrote deel van de taken die de GGD ZHZ uitvoert is door de Wet publieke gezondheid (Wpg) ingekaderd. In artikel 2 van de Wpg zijn de volgende wettelijke taken opgenomen:

• gezondheidsbevordering;
• gezondheidsbescherming: infectieziektebestrijding en gezondheid & milieu;
• ziektepreventie: Jeugdgezondheidszorg en ouderengezondheidszorg;
• epidemiologie en monitoring.

In het kader van de Wet Publieke gezondheid heeft de GGD ZHZ procesleiders aangesteld om calamiteiten / crises af te handelen op het gebied van Infectieziekten, Medische milieukunde en Psychosociale hulp. Ook zijn er medewerkers opgeleid om gezondheidsonderzoek te doen na rampen. Ook heeft de GGD aanvullende taken: toezicht kinderopvang, OGGZ en de sluitende aanpak voor personen met verward gedrag en WMO toezicht.

Gezondheidsbevordering richt zich op het bevorderen en het in stand houden van een gezonde leefstijl en een gezonde sociale en fysieke (leef) omgeving, met als doel gezondheid te bevorderen en/of ziekte te voorkomen. Deze wettelijke taak van gemeenten kent beleidsvrijheid en wordt bij uitstek lokaal vormgegeven. De lokale aanpak maakt, samen met inwoners, de vorm waarin de thema's worden opgepakt onderscheidend.

De kern van infectieziektebestrijding is het adviseren over het nemen van algemene preventieve maatregelen ter voorkoming van (verspreiding van) infectieziekten, het bestrijden van tuberculose en van seksueel overdraagbare aandoeningen, inclusief bron- en contactopsporing. Het Rijksvaccinatieprogramma, uitgevoerd door de Jeugdgezondheidszorg (JGZ), vormt de basis om infectieziekten te voorkomen. Daarnaast adviseert de GGD ZHZ reizigers en biedt de mogelijkheden om zich te laten vaccineren. Ook mensen die vanwege hun beroep vaccinaties nodig hebben, kunnen hiervoor bij de GGD ZHZ terecht. Daarnaast kan de GGD vaccinaties op maat verzorgen, bijvoorbeeld voor medische risicogroepen.

Gezondheid en milieu gaat over de mogelijkheden om de publieke gezondheid te beïnvloeden via de fysieke leefomgeving. De adviseurs van het team Gezondheid en Milieu geven advies aan burgers en gemeenten. Daarbij gaat het om het stimuleren van een veilige en gezonde leefomgeving, het beperken van contact met milieuverontreiniging en het beoordelen van de daarbij horende gezondheidsrisico’s. Onderwerpen waarover het team adviseert zijn onder andere (gezondheidseffecten van) luchtverontreiniging, bodemverontreiniging, geluidbelasting, veehouderijen, asbest, gezond binnenmilieu, veiligheid en gezondheid bij grote evenementen, klimaatadaptatie. Bij milieu-incidenten kan het team de gemeenten ondersteunen, met name bij de medische milieukundige nazorg.

De Jeugdgezondheidszorg (JGZ) is de publieke gezondheidszorg voor kinderen en jeugdigen tussen 0 en 18 jaar. De Wpg legt voor de JGZ de volgende taken vast:

• systematisch volgen en signaleren van ontwikkelingen in de gezondheidstoestand van jeugdigen en van gezondheidsbevorderende en -bedreigende factoren;
• het ramen van de behoeften aan zorg;
• de vroegtijdige opsporing en preventie van specifieke stoornissen en het aanbieden van vaccinaties voorkomend uit het Rijksvaccinatieprogramma (RVP);
• het geven van voorlichting, advies, instructie en begeleiding;
• het formuleren van maatregelen ter beïnvloeding van gezondheidsbedreigingen.

De ouderengezondheidszorg is de publieke gezondheidszorg voor ouderen. Ouderengezondheidszorg betekent: publieke gezondheidszorg gericht op het voorkomen van ziekte, complicaties van ziekten en beperkingen in het functioneren van personen boven de 65 jaar. De Wpg legt in artikel 5 de volgende taken vast:

• het op systematische wijze volgen en signaleren van ontwikkelingen in de
  gezondheidstoestand van ouderen en van gezondheidsbevorderende en -bedreigende
  factoren;
• het ramen van de behoeften aan zorg;
• de vroegtijdige opsporing en preventie van specifieke stoornissen als comorbiditeit;
• het geven van voorlichting, advies, instructie en begeleiding;
• het formuleren van maatregelen ter beïnvloeding van gezondheidsbedreigingen.

Ouderengezondheidszorg betreft o.a. ook het hitteplan, vaccinaties, valpreventie, infectiepreventie, dementie en eenzaamheid.

De GGD ZHZ heeft verschillende wettelijke taken tijdens incidenten en/of rampen waarbij de publieke gezondheid wordt bedreigd. Het gaat om het verrichten van de volgende crisis-processen: infectieziektebestrijding, medische milieukunde (inclusief gezondheidskundige advisering bij gevaarlijke stoffen), gezondheidskundig onderzoek na rampen en, tenslotte, het organiseren van psychosociale hulpverlening na ongelukken en rampen. De GGD ZHZ houdt hiervoor samen met de GHOR ZHZ (veiligheidsregio ZHZ) een gecombineerde crisisorganisatie in stand. De directeur Publieke Gezondheid, tevens directeur van de GGD ZHZ, is eindverantwoordelijk voor de crisisorganisatie. Jaarlijks wordt een zogeheten OTO-plan opgesteld, dat gericht is op het opleiden, trainen en oefenen van de crisisorganisatie medewerkers.

De GGD ZHZ is een kennisorganisatie op het terrein van publieke gezondheid. Kennisontwikkeling en kennisdeling is voor deze beleidsperiode een belangrijke opgave en krijgt inhoud en richting door het opstellen van het Kennisprogramma 2020 - 2023. Het Kennisprogramma bestaat allereerst uit de uitvoering van de periodieke gezondheidsmonitors. Een op epidemiologische analyse gebaseerd inzicht in de gezondheidssituatie van de bevolking is een kerntaak van de GGD ZHZ. De GGD ZHZ voert daarom verschillende gezondheidsmonitors uit, meestal in een cyclus van vier jaar. Daarnaast wordt in het Kennisprogramma ruimte gemaakt voor onderzoek gericht op innovatie op het terrein van publieke gezondheid. Tot slot richt het kennisprogramma zich op het praktisch evalueren van interventies, projecten en processen in de regio Zuid-Holland Zuid.

De GGD ZHZ vervult de rol van toezichthouder kinderopvang. De basis hiervoor vormt de Wet Kinderopvang. De GGD ZHZ inspecteert jaarlijks alle locaties voor kinderopvang (inclusief de voormalige peuteropvang) en voor buitenschoolse opvang (BSO) in Zuid-Holland Zuid en doet een steekproef onder de gastouderopvang.

De Openbare Geestelijke Gezondheid Zorg (OGGZ) omvat de zorg voor kwetsbare personen die zelf geen hulp zoeken, zoals dak- en thuislozen, zorgschuw geworden mensen (zorgwekkende zorgmijders) en personen met verward gedrag. Er is veelal sprake van meervoudige, complexe problematiek, zoals psychiatrie, verslaving, schulden, verwaarlozing, sociaal isolement en huisvestingsproblematiek.

Het voorkomen en verhelpen van extreme of zorgwekkende thuissituaties of dakloosheid is een belangrijke lokale opgave vanuit de WMO. De GGD is een partner van de gemeente voor de uitvoering van deze OGGZ-taken (via de afdeling Zorgregie OGGZ). De GGD geeft uitvoering aan het Meldpunt Zorg & Overlast; centraal gepositioneerd voor inwoners, politie en zorgaanbieders in Zuid Holland Zuid. De procesregisseurs van de afdeling Zorgregie OGGZ doen de opvolging van de meldingen, coördineren de hulpverlening die nodig is en voeren de procesregie over het vervolgtraject. Daarnaast heeft de GGD de verantwoordelijkheid voor de coördinatie van het Team Toeleiding en Bemoeizorg. Tevens heeft de GGD een regionale regierol op de ontwikkelagenda 'Sluitende aanpak personen met verward gedrag' en de implementatie van de Wet verplichte GGZ.

Sinds 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning, inclusief het toezicht op kwaliteit en rechtmatigheid bij instellingen die deze ondersteuning leveren. Het doel van de WMO is het bevorderen van zelfredzaamheid en participatie, vooral voor mensen met een psychiatrisch ziektebeeld, voor mensen met een licht verstandelijke beperking en voor ouderen.