Publicatie RIVM resultaten moestuinonderzoek
Op 5 september 2022 is het onderzoek van het RIVM over het moestuinonderzoek in het gebied rond de fabriek van Chemours in Dordrecht gepubliceerd. Hieronder een uitgebreid verslag met daaraan gekoppeld adviezen. Ook op de website van de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid staat veel actuele informatie en een uitgebreide Q&A.
Resultaten vervolgonderzoek PFAS in moestuinen rond Chemours in Dordrecht
Op 5 september 2022 publiceerde het RIVM het rapport Risicobeoordeling van PFAS in moestuingewassen uit moestuinen in de gemeenten Dordrecht, Papendrecht, Sliedrecht en Molenlanden (RIVM rapport 2022-0010).
De gehalten PFAS in de moestuingewassen zijn onderzocht in negen groepen moestuinen in de genoemde gemeenten, die alle liggen binnen een straal van 15 kilometer rondom het chemiebedrijf Chemours in Dordrecht. De conclusies en de adviezen van het RIVM, de gemeenten en de GGD aan de gebruikers van de onderzochte moestuinen staan hieronder vermeld en zijn door gemeenten en GGD op bijgaand kaartje van de regio rond Chemours Dordrecht weergegeven met drie kleuren.
Rood – te veel PFAS in groenten en fruit om nog te kunnen eten uit eigen tuin. In de gewassen uit moestuinen in Sliedrecht dichtbij het bedrijf (cluster B-S op de kaart) zit zoveel PFAS, dat als mensen veel uit deze tuinen eten effecten op de gezondheid niet kunnen worden uitgesloten.
Advies: geen groenten en fruit eten die in de volle grond (tuin en kas) geteeld zijn. Groenten en fruit die zijn geteeld in bakken met geschikte grond kunnen wel worden gegeten.
Kaartje van de regio rond Chemours Dordrecht waarop de adviezen van het RIVM aan de gebruikers van de onderzochte moestuinen zijn aangegeven door de gemeenten en de GGD met een gekleurd gebiedje rond elke groep moestuinen. De vier gemeenten en de GGD hebben deze adviezen uitgebreid naar moestuiniers elders in de regio. Met gestippelde kleurcontouren zijn globaal gebieden aangegeven waarvoor de gemeenten en de GGD dezelfde adviezen geven.
Oranje – PFAS in groenten en fruit – eten uit eigen tuin blijft mogelijk, maar wissel af met groenten en fruit uit de winkel. In de gewassen van moestuinen verderaf van het bedrijf in de vier gemeenten (clusters A, B-P, C, D, E en F op de kaart) zit minder PFAS, maar wel meer dan in de zogeheten referentietuin. In dit gebied kunnen de moestuinhouders zelf geteelde gewassen blijven eten.
Advies: wissel zelfgeteelde gewassen af met groenten en fruit uit de winkel, deze bevatten minder PFAS.
Groen – weinig PFAS in groenten en fruit – geen beperkingen.In de gewassen van de verst gelegen tuinen in Molenlanden en in de referentietuin (clusters G, H en R uit het rapport) zit de minste PFAS. Moestuinhouders in deze gebieden kunnen het hele jaar gewoon groenten en fruit uit eigen tuin blijven eten. Dit geldt ook voor gewassen uit moestuinen buiten de oranje stippellijn.
Heeft u geen moestuin, maar alleen enkele groenteplanten of een fruitboom in de tuin? De hoeveelheid PFAS die u binnenkrijgt door incidenteel een portie groente of fruit uit eigen tuin te eten is heel beperkt.
In hoeverre gezondheidseffecten ook echt optreden is niet te zeggen omdat dit afhankelijk is van veel verschillende factoren. De totale hoeveelheid PFAS die iemand in de loop van de jaren binnen heeft gekregen is een belangrijke factor. Bij het bepalen van het gezondheidsrisico door het eten uit de moestuin is ervan uitgegaan dat iemand levenslang álle groenten uit de moestuin eet. In de praktijk is dit vaak minder.
Gezondheidsproblemen niet direct te verwachten
In juni 2021 liet het RIVM weten dat mensen in Nederland teveel PFAS binnenkrijgen via voedsel en drinkwater, namelijk meer dan de zogeheten gezondheidskundige grenswaarde. Bij blootstelling boven die grenswaarde zijn nadelige effecten op de gezondheid niet uit te sluiten.
Vervolg
Later dit jaar volgen de resultaten van onderzoek naar PFAS in de grond en het irrigatiewater in de moestuinen.
Algemene informatie over PFAS en gezondheid
Wat zijn PFAS (poly- en perfluoralkylstoffen)?
Bepaalde PFAS (PFOA, PFOS, GenX) zijn zeer zorgwekkende stoffen (ZZS) vanwege de volgende eigenschappen:
- persistent – breken niet of nauwelijks af in het milieu
- bioaccumulerend – hopen op in het menselijk lichaam
- toxisch – kunnen schadelijke effecten geven in mensen en het milieu
- mobiel – verspreiden zich gemakkelijk en snel in het milieu.
Wat zijn schadelijke effecten van PFAS op de gezondheid van mensen?
Over PFOA en PFOS is de meeste informatie beschikbaar. Deze PFAS hebben mogelijk nadelige gezondheidseffecten:
- nadelige invloed op het immuunsysteem
- nadelige invloed op de leverfunctie
- cholesterolverhoging
- schadelijk voor de voortplanting en de ontwikkeling van het ongeboren kind (iets lager geboortegewicht)
- PFOA is mogelijk kankerverwekkend (mogelijke relatie met nierkanker en testiskanker).
Hoe word je blootgesteld aan PFAS?
De algehele bevolking in Nederland krijgt PFAS binnen vooral via voeding en drinkwater en bijkomend onder andere via het gebruik van bepaalde consumentenproducten.
In sommige regio's, waaronder de regio rondom Chemours Dordrecht zijn verhoogde gehalten aanwezig van met name PFOA en GenX(stoffen) in grond, grondwater en oppervlaktewater. Mogelijke extra blootstellingsroutes daarbij zijn eten van lokaal geteelde gewassen of lokaal gevangen vis.
Wat is de rol van de GGD?
De GGD Zuid-Holland Zuid volgt de relevante onderzoeken en ontwikkelingen in het ‘PFAS-dossier’, adviseert gemeenten en inwoners met vragen hierover en kan specifieke adviezen geven op verzoek van gemeenten, OZHZ of andere instanties
Contactgegevens GGD ZHZ voor vragen over PFAS en gezondheid
T: 078-770 8500
