Drinkwater en zwemmen

Ja dat kan nog steeds. Het leidingwater in Nederland is van goede kwaliteit. De hoeveelheid PFAS die je met kraanwater binnenkrijgt, is klein. Voldoende water drinken is belangrijk om gezond te blijven. Meer informatie hierover leest u op drinkwaterplatorm.nl

Individuele maatregelen om bescherming te krijgen tegen PFAS in drinkwater zijn bijna niet zinvol. Het meest effectief is het wanneer er geen uitstoot van PFAS is en we uit onderzoek leren hoe de al aanwezige PFAS kan worden opgeruimd.

De uitstoot van PFAS door Chemours (voorheen DuPont) is in de omgeving terecht gekomen. Helaas dus ook in het water in onze regio, zoals sloten en plassen. Het waterschap meet PFAS in deze wateren. Ook in zwemplassen in onze regio. Dat roept de vraag op of je daar wel veilig kunt zwemmen.

Om daar antwoord op te kunnen geven, is het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) in opdracht van de provincie een onderzoek gestart. Dat richt zich op de vraag: hoe veel PFAS krijg je eigenlijk binnen als je in natuurzwemplassen zoals de Merwelanden of het Lammetjeswiel zwemt? En levert dat risico's op voor de gezondheid?

Het gaat vooral om het water dat je per ongeluk inslikt tijdens het zwemmen. PFAS kan ook via de huid in het lichaam komen, al lijkt dat beperkt. Het onderzoek van het RIVM kent twee vragen: hoeveel en welke PFAS is er in de zwemplassen gemeten? En hoeveel water krijgen mensen binnen bij het zwemmen? Door die informatie te koppelen kan bepaalt worden hoeveel PFAS mensen bij het zwemmen binnenkrijgen en of dat een risico vormt voor de gezondheid.

Dat vraagt ingewikkelde berekeningen. Het komt erop neer dat het RIVM berekent hoeveel zwemmen in water met PFAS bijdraagt aan de hoeveelheid PFAS die iemand binnen krijgt. Daar zitten behoorlijke veiligheidsmarges in. Bijvoorbeeld door ervan uit te gaan dat iemand urenlang en/of dagelijks speelt of zwemt in het water. Ook wordt er rekening gehouden met het feit dat kinderen lichter zijn en dus met een slok relatief meer PFAS binnenkrijgen per kilo lichaamsgewicht. Bij de berekeningen neemt het RIVM mee dat iedereen PFAS binnenkrijgt via andere bronnen, zoals voedsel en drinken, of PFAS-houdende producten. Zwemmen mag daar niet te veel extra aan bijdragen.

Voor zwembaden stelt het RIVM een gezondheidskundige advieswaarde voor PFAS voor van 71 nanogram PEQ per liter (PEQ staat voor PFOA(perfluoroctaanzuur)-equivalenten; de som van meerdere soorten PFAS, uitgedrukt in PFOA-eenheden). Per liter oppervlaktewater is dat 280 nanogram PEQ. Deze advieswaarde is anders omdat mensen minder vaak in oppervlaktewater zwemmen dan in zwembaden. Meer informatie via Advieswaarden PFAS in zwemwater RIVM.

De norm die in de media gebruikt wordt is voor veiligheid van oppervlaktewater. Die is heel streng, omdat die rekening houdt met het feit dat je alles kunt doen met dit water. Bijvoorbeeld door het te gebruiken bij het koken. Of dat je vis eet uit dat water. Ook al wordt het eten van vis uit zoet water in Nederland sowieso afgeraden, het wordt wel gebruikt om normen te berekenen. Die norm voor oppervlaktewater zegt dus nog niets over het risico van het zwemmen. Daarvoor moet een zwemwaternorm gebruikt worden. En die is er dus nog niet.

De provincie Zuid-Holland is verantwoordelijk voor het zwemwater. Zij kunnen bijvoorbeeld vanwege veiligheid of hygiëne een zwemverbod instellen of een negatief zwemadvies afgeven.

Vanaf 1 mei is zwemmen in de Merwelanden weer toegestaan. De Provincie Zuid-Holland heeft het negatieve zwemadvies ingetrokken. Dankzij het doorspoelen van de plas, waarbij continu water wordt aangevoerd en afgevoerd, zijn de PFAS-waarden ruim onder de grenswaarden van het RIVM gedaald.

Voor meer informatie over zwemwater kunt u bellen met de zwemwatertelefoon via telefoonnummer: 0800-9036. Ook kunt u kijken op www.zwemwater.nl.